Μιχάλης Κάχρης

Συμφωνα με την βασικη οικονομικη αρχη,το κλειδι για την οικονομικη  αναπτυξη ειναι η ζητηση για αγαθα και υπηρεσιες.Θεωρειται δηλαδη οτι η αυξηση της ζητησης αγαθων και υπηρεσιων,προκαλει οικονομικη αναπτυξη,προκαλωντας ετσι την παραγωγη αγαθων και υπηρεσιων.Ως εκ τουτου προκειμενου να διατηρηθει η οικονομικη αναπτυξη πρεπει οι οικονομικες πολιτικες να δωσουν ιδιαιτερη προσοχη στην συνολικη ζήτηση.

Κατ’αρχη εκεινο που θα πρεπει να ειπωθει ειναι οτι η σχεση μεταξυ της πραγματικης συναλλαγματικης ισοτιμιας και του επιπεδου της οικονομικης δραστηριοτητας,αποτελει ενα πολυ σημαντικο ζητημα.Η διαπιστωση αυτη,οφειλεται στο γεγονος οτι η πραγματικη συναλλαγματικη ισοτιμια,(ειναι το γινομενο της ονομαστικης συναλλαγματικης ισοτιμιας επι τον λογο του δεικτη των τιμων μεταξυ δυο χωρων),επιδρα στο ακα-θαριστο εγχωριο προιον (ΑΕΠ),μεσω διαφορων μηχανισμων μεταδοσης που επηρεαζουν τοσο τη ζητηση οσο και την προσφορα του συνολικου προιοντος.Η παραδοσιακη βιβλιογραφια αναφερει οτι,σε περιπτωση υποτιμησης της πραγματικης ισοτιμιας,η συνολικη ζητηση θα αυξηθει  επειδη το οφελος που προκυπτει για την διεθνη ανταγωνιστικοτητα τι-μων των εγχωριων αγαθων,επιφερει βελτιωση στο ισοζυγιο τρεχουσων συναλλαγων.Απο την αλλη πλευρα υπαρχουν θεωρητικες προσεγγισεις συμφωνα με τις οποιες μια πραγματικη υποτιμηση,μπορει να οδηγησει την οικονομικη δραστηριοτητα σε καμψη.Περαν ομως των παραπανω  αποψεων,εκεινο που εχει σημασια να επισημανθει ειναι οτι η σχεση με-ταξυ πραγματικης συναλλαγματικης ισοτιμιας και παραγωγης,αποτελει ενα σημαντικο επικαιρο θεμα για την ελληνικη οικονομια και μαλιστα οταν κρινεται αναγκαια η επιστροφη στο εθνικο μας νομισμα.

Στο τελευταιο μου βιβλιο ”Η Αναγκαια Μεταβαση στο Εθνικο μας Νομισμα”,που εκδοθηκε τον Νοεμβριο του 2017 απο τις εκδοσεις ΑΡΝΑΟΥ-ΤΗ,με προλογο του καθηγητη οικονομικων του Παν/μιου Πειραια κο Θ. Κατσανεβα,και στην σελ.88 ειχα αναφερει οτι ο αναγκαιος καθορισμος της τιμης μετατροπης μεταξυ του ευρω και του νεου εθνικου μας νομι-σματος,θα ειναι 1:1,καθως επισης και η ενδεχομενη αναγκη μιας ελεγ-χομενης υποτιμησης μεταξυ του νεου εθνικου μας νομισματος και του ευρω.Στην περιπτωση που αποφασισθει η εφαρμογη της πολιτικης υπο-τιμησης,ειναι αναγκη να εξετασθουν ορισμενα ζητηματα που εχουν να κανουν με την πολιτικη αυτη,και ιδιαιτερα με την επιδραση της νομι-σματικης υποτιμησης στην οικονομικη δραστηριοτητα.

Χωρις αμφιβολια η νομισματικη υποτιμηση δεν αποτελει σπανιο φαινομενο στην οικονομικη ιστορια.Συνηθως αυτη συνδεεται με τα δημοσιονομικα προβληματα τα οποια προκαλουν πληθωριστικες πιεσεις η ακομα και με την προσπαθεια ενισχυσης του εξαγωγικου εμποριου και γενικοτερα των ενεργητικων στοιχειων του ισοζυγιου τρεχουσων συναλ-λαγων,το οποιο αποτελει την πιο σημαντικη συνιστωσα του ισοζυγιου πληρωμων.Αλλωστε η νομισματικη υποτιμηση εχει γινει βασικο ζητημα της μακροοικονομικης πολιτικης στις λιγοτερο αναπτυγμενες χωρες και οχι μονο.

Η θετικη επιδραση της νομισματικης υποτιμησης επι της οικονομικης δραστηριοτητας (κατω βεβαια υπο ορισμενες προυποθεσεις που ανα-λυονται διεξοδικοτερα παρακατω),και η εκπορευουσα αυτης αυξηση της πληρους απασχολησης των παραγωγικων συντελεστων δεν προβαλλεται οσο θα επρεπε,δεδομενου η ολη προσοχη στρεφεται στην ισοσκελιση του ισοζυγιου τρεχουσων συναλλαγων,που ουτως η αλλως συνεπαγεται και την ενισχυση της οικονομικης δραστηριοτητας.Και αυ-το γιατι η μειωση της συναλλαγματικης ισοτιμιας θα εχει θετικο αντι-κτυπο στο εμπορικο ελλειμμα της χωρας καθως συνιστα τις εισαγωγες ακριβοτερες για τους εγχωριους καταναλωτες,και τις εξαγωγες φθη-νοτερες για τους αλλοδαπους.Μια τετοια πολιτικη θα ενθαρρυνε τους εγχωριους καταναλωτες,να καταναλωνουν εναλλακτικα,αγαθα εγχω-ριας παραγωγης.Το πιο σημαντικο ειναι οτι η υποτιμηση της συναλλα-γματικης ισοτιμιας,θα βελτιωνε την εξαγωγικη ανταγωνιστικοτητα της χωρας,καθως η υποτιμημενη συναλλαγματικη ισοτιμια,θα μειωνε το κο-στος των αγαθων που εξηχθησαν απο την χωρα προς τον υπολοιπο κο-σμο.Η συνδυασμενη επιδραση της υποτιμησης της συναλλαγματικης ισ-οτιμιας στις εισαγωγες και τις εξαγωγες,θα ενισχυε την εγχωρια ζητηση για τα εγχωρια προιοντα και την εξωτερικη ζητηση για τις εξαγωγες,συμ βαλλοντας ετσι ευνοικα στην βελτιωση των εξαγωγων,της απασχολησης και της οικονομικης αναπτυξης της χωρας.

Εχοντας υποψιν οτι η επιτευξη και η διατηρηση της πληρους αποασχο-λησης των συντελεστων παραγωγης,θεωρειται ενα απο τα βασικοτερα αντικειμενα της οικονομικης πολιτικης,δεδομενου της βελτιωσης που συνεπαγεται στο βιοτικο επιπεδο,θα πρεπει να εξετασθει και να ανα-δειχθει συναμα,ποια επιδραση ασκει η νομισματικη υποτιμηση στην οι-κονομικη δραστηριοτητα,προκειμενου να αντιμετωπισθει η απορρεου-σα απο αυτην καταστροφολογια.Κατα συνεπεια λοιπον,θα πρεπει να εξετασθουν και να αναλυθουν ορισμενα ζητηματα οπως:

*Σε τι συνισταται η νομισματικη υποτιμηση,πως ενεργειται και κυριως το τι επιδιωκει.

*Ποια ειναι τα αποτελεσματα της σε σχεση με τoν επιδιωκομενο σκοπο.

*Ποιες ειναι οι προυποθεσεις για την επιτυχη καταληξη της νομισματι-κης υποτιμησης ως προς την επιτευξη του στοχου της ενισχυσης της οι-κονομικης δραστηριοτητας και,

*Ποια αποτελεσματα ειχαν οι μεχρι σημερα νομισματικες υποτιμησεις στον τομεα της οικονομιας.

Ειναι γνωστο οτι η υποτιμηση συνισταται στην μειωση της εξωτερι-κης αξιας,δηλ.της αξιας της νομισματικης μοναδας εναντι του συναλ-λαγματος (συναλλαγματικη αξια),και στην μειωση της εσωτερικης αξιας δηλ.της αξιας της νομισματικης μοναδας εναντι των εμπορευματων δη-λαδη η αγοραστικη δυναμη.Ειναι επισης γνωστο,οτι οι υπαρχουσες θε-ωριες,οπως για παραδειγμα η θεωρια των κυκλικων διακυμανσεων,ερ-μηνευουν τις αυξομειωσεις της εσωτερικης αξιας του νομισματος,τις οποιες κυριως αποδιδουν στις αυξομειωσεις της πιστωτικης κυκλοφο-ριας αλλα και στην δημοσιονομικη κατασταση.Αρκετοι ειναι εκεινοι που διακρινουν την νομισματικη υποτιμηση,αναλογα με το εκαστοτε χρη-σιμοποιουμενο μεσο και αναλογα με το αν οφειλεται σε δημοσιονομι-κα αιτια η οχι.Αυτες βασιζονται κυριως στον βαθμο και στον ρυθμο που λαμβανει χωρα μια νομισματικη υποτιμηση,δηλ.αν βαθμος ειναι υπερ-βολικα μεγαλος και ο ρυθμος υπερβολικα γρηγορος,τοτε το νομισμα κι-νδυνευει να στερηθει της ικανοτητας του να χρησιμευσει σαν μεσο απο θησαυρισμου,ως μετρο αξιας αλλα και ως μεσο πληρωμης,γιατι τοτε θα προκειται περι υπαρξης του αποκαλουμενου νομισματικου χαους (Mur-ray N.Rothbard),το οποιο οχι μονο δυσχεραινει την οικονομικη ανακαμ-ψη αλλα μπορει  να παραλυσει και την οικονομικη δραστηριοτητα.

Κατα συνεπεια πρεπει να εξετασθει και να αναδειχθει η μεθοδικο-τητα εφαρμογης της νομισματικης υποτιμησης προκειμενου να απο-φευχθουν πιθανες ανεξελεγκτες διαστασεις που θα εχουν σαν συνεπεια την προκληση νομισματικου χαους,καθως και η επιδραση αυτης επι της οικονομικης δραστηριοτητας,ανεξαρτητα απο τους παραγοντες που την προκαλεσαν.

Θα πρεπει αρχικα να διευκρινισθει οτι η μειωση της εξωτερικης αξιας του νομισματος,δεν επερχεται μονο οταν μεταβαλλεται η τιμη του σε σχεση με τα αλλοδαπα νομισματα (αναμεσα τους φυσικα και το ευ-ρω),αλλα και οταν περιοριζεται με οποιονδηποτε τροπο,η δυνατοτητα χρησιμοποιησης του νομισματος ειτε σε ορισμενες ειτε σε ολες τις δο-σοληψιες που εχει η χωρα με το εξωτερικο,οπως συμβαινει συνηθως μεσω της εφαρμογης αμεσων κυβερνητικων μετρων στην σφαιρα των διεθνων οικονομικων σχεσεων.Αυτο εχει κατα κανονα σαν συνεπεια την δημιουργια διαφορων εξωτερικων αξιων ενος και του αυτου νομισμα-τος (Δ.Δελιβανης).

Απο την αλλη πλευρα,μειωση της εσωτερικης αξιας του νομισματος επερχεται χωρις την αναγκη να επελθει και μειωση της εξωτερικης αξι-ας του νομισματος οταν αυξανουν οι τιμες ολων των αγαθων και υπη-ρεσιων καθως και ολες οι αμοιβες των συντελεστων της παραγωγης.Βε-βαια για να γινει λογος περι μειωσης της εσωτερικης αξιας του νομι-σματος,δεν χρειαζεται η αυξηση των παραπανω παραγοντων να ειναι της ιδιας εντασης.Π.Χ.σε περιοδους που υπαρχει μεγαλη ζητηση η οποια δεν μπορει να καλυφθει μεσω της υπαρχουσας προσφορας,τοτε παρατηρειται μειωση της εσωτερικης αξιας του νομισματος,χωρις να μεταβαλλεται η εξωτερικη του αξια.Απο την αλλη πλευρα,σε περιοδους οικονομικης υφεσης,μπορει να μειωθει η εξωτερικη αξια του νομισμα-τος,χωρις να μεταβληθει η εσωτερικη του αξια (Δ.Δελιβανης).Αναμφι-βολα η μειωση της εσωτερικης αξιας του νομισματος,συνεπαγεται και την μειωση της αγοραστικης του δυναμης μια και η εσωτερικη αξια του νομισματος ειναι το αντιστοιχο του γενικου επιπεδου των τιμων.Μαλι-στα κατα την εκφραση του Cassel,η  εσωτερικη αξια του νομισματος ειναι η αμοιβαια αξια του γενικου επιπεδου των τιμων.Σε τελικη αναλυ-ση οι συνεπειες της μειωσης της εσωτερικης αξιας του νομισματος,εν-τεινουν η και εξασθενουν την αναπτυσσομενη οικονομικη δραστηριο-τητα.

H νομισματικη υποτιμηση,ειτε αυτη αφορα την εξωτερικη αξια του νομισματος,ειτε αφορα την εσωτερικη του αξια,θα πρεπει να γινε-ται κατοπιν προδιαγεγραμμενου σχεδιου,με το Κρατος να αναλαμβανει την σχετικη πρωτοβουλια.Το Κρατος ειναι εκεινο που πρεπει να καθο-ριζει η να προσπαθει να καθοριζει εκ των προτερων,την εκταση της νο-μισματικης υποτιμησης,αναλογα με τους σκοπους που επιδιωκει.Ανα-λογα με το ποσο επιτυχημενη ειναι η καταστρωση του προγραμματος και της ικανοτητας της κρατικης μηχανης να το επιβαλει,εξαρταται και ο βαθμος επιτυχιας αυτου του προγραμματος.Περαν των παραπανω,το σχεδιο της νομισματικης υποτιμησης,δεν θα πρεπει να παρουσιαζει  προβληματα κατα την εφαρμογη του,διοτι διαφορετικα ενδεχομενως να καταστει ειτε περιττο ειτε ακομα και ζημιογονο για τον σκοπο που υπηρετει.

Η νομισματικη υποτιμηση γινεται ειτε δια της μειωσης της εξωτε-ρικης αξιας του νομισματος,ειτε δια της αυξησης των τιμων των προ-σφερομενων υπο του Κρατους αγαθων και υπηρεσιων,ειτε και δια της αυξησης των αμοιβων των συντελεστων της παραγωγης και της αυξη-σης των φορων,βασει γενικων κρατικων μετρων.Η νομισματικη υποτι-μηση δια της αγορας,εκδηλωνεται μεσω της αυξησης των τιμων των ξε-νων νομισματων και των αγαθων καθως και των συντελεστων παραγω-γης.

Η εκταση της νομισματικης υποτιμησης,εξαρταται απο τον εκαστοτε επιδιωκομενο σκοπο και απο τις εκαστοτε επικρατουσες οικονομικες συνθηκες.Κατα συνεπεια για να ειναι αποτελεσματικη η νομισματικη υποτιμηση,πρεπει αυτη να ειναι μεγαλυτερης εκτασης σε περιοδους πτωσης των τιμων και μικροτερης σε περιοδους ανοδου των τιμων (Δ.Δε λιβανης).

Οι σκοποι για τους οποιους γινεται μια νομισματικη υποτιμηση ειναι βασικα δυο:Η ενισχυση της οικονομικης δραστηριοτητας και η βε-λτιωση του ισοζυγιου τρεχουσων συναλλαγων.Απο πλευρας του πρω-του σκοπου,μπορουν να διακριθουν οι παρακατω ειδικοτεροι σκοποι:

α).Η μειωση του βαρους των ανειλημμενων υποχρεωσεων.

β).Η εξισωση των τιμων και των δαπανων παραγωγης.Δηλ.η ζητουμενη ποσοτητα να ειναι ιση με την προσφερομενη ποσοτητα αγαθων.

γ).Η αυξηση της ζητησης ειτε για την καλυψη των τρεχουσων αναγκων ειτε για την δημιουργια αποθεματων και,

δ).Η αποφυγη πτωσης των τιμων.

Απο πλευρας του δευτερου σκοπου,μπορουν να διακριθουν οι παρακα-τω ειδικοτεροι σκοποι:

1).Η αντικατασταση των αλλοδαπων αγαθων και υπηρεσιων δια ημεδα-πων τοσο στην ημεδαπη οσο και στην αλλοδαπη.

2).Η εξισωση της εσωτερικης και της εξωτερικης αξιας του νομισματος ιδιαιτερα οταν η δευτερη ειναι μεγαλυτερη.

3).Η μη μεταδοση στο εσωτερικο της υφεσης που επικρατει στο εξωτε-ρικο.

4).Η αποφυγη της μειωσης του ονομαστικου εισοδηματος.

 

Η ενταση της οικονομικης δραστηριοτητας,δεν εξαρταται φυσικα μονο απο το νομισμα αλλα και απο πολλους αλλους παραγοντες.Το νο-μισμα επηρεαζει την οικονομικη δραστηριοτητα απο την στιγμη που αυτο αποτελει την αγοραστικη δυναμη των υποκειμενων παραγοντων και δεδομενου οτι αυτο εκδιδεται απο την Κεντρικη Τραπεζα και χρη-σιμοποιειται και απο τις αλλες τραπεζες,ο ρυθμος χορηγησης πιστωσε-ων εκ μερους της Κεντρικης Τραπεζας,μπορει να επηρεασθει απο την νομισματικη υποτιμηση,ανοδικα αν η νομισματικη υποτιμηση δεν θεω-ρηθει σαν κατι το κακο που θα πρεπει να περιορισθει.Αν ομως θεωρη-θει οτι η νομισματικη υποτιμηση θα πρεπει να αποφευχθει,τοτε θα πρε-πει να περιοριστουν οι χορηγουμενες απο την Κεντρικη Τραπεζα πιστω-σεις με την ελπιδα δημιουργιας αντιπληθωριστικων πιεσεων,μειωσης της ζητησης και κατα συνεπεια πτωση των τιμων.Παραλληλα θα πρεπει να σημειωθει οτι τα οικονομικα υποκειμενα με πολυ μεγαλη προθυμια θα λαβουν πιστωσεις απο την Κεντρικη Τραπεζα αλλα και απο οποιον-δηποτε αλλον που μπορει να δανεισει,οταν παρατηρειται νομισματικη υποτιμηση,διοτι ετσι θα μπορουν να εξοφλουν τις οφειλες τους σε νο-μισματικες μοναδες με μικροτερη εσωτερικη και εξωτερικη αξια απο  εκεινη που ειχαν κατα την συναψη των δανειων τους.Η προσπαθεια της Κεντρικης Τραπεζας να περιορισει τις χορηγουμενης υπο αυτης πιστω-σεις,θα εκδηλωθει οταν η νομισματικη υποτιμηση επηλθε λογω δυσα-ναλογιας εισοδηματων σε νομισματικες μοναδες και διαθεσιμων αγα-θων,μονο για την διευκολυνση του δημοσιου ταμειου και οχι οταν επι-διωκει την ενταση της οικονομικης δραστηριοτητας.Γιατι στην περιπτω-ση αυτη,η νομισματικη υποτιμηση κατα κανονα,διευκολυνει την χορη-γηση μεγαλυτερης κλιμακας πιστωσεων και την χρησιμοποιηση τους ειτε για καταναλωτικους ειτε για παραγωγικους σκοπους.Ειναι φυσικο η χρησιμοποιηση της προσθετης αυτης αγοραστικης δυναμης,να ενισχυ-ει την οικονομικη δραστηριοτητα καθ’οσον καθισταται δυνατη η αυξη-ση της ζητησης για τα πασης φυσης αγαθα.

Η μειωση του βαρους των ανειλημενων υποχρεωσεων συνεπεια της νομισματικης υποτιμησης,εχει σαν αποτελεσμα την μειωση της δαπα-νης παραγωγης των αγαθων εκεινων που παραγονται σε εγκαταστασεις για την δημιουργια των οποιων εληφθησαν δανεια.Κατ’αυτο τον τροπο καθισταται δυνατη η προσφορα των αγαθων στις ιδιες προτερες τιμες παρα την μειωση της εσωτερικης αξιας του νομισματος,σαν συνεπεια της νομισματικης υποτιμησης.Επιπλεον η ζητηση αυτων των αγαθων εν-ισχυεται ακομη περισσοτερο αν ειναι ελαστικη.Επιπλεον δημιουργουν-ται για τους παραγωγους,προσθετα κερδη λογω της μειωσης των δα-πανων.Η ελαφρυνση των ανειλημμενων υποχρεωσεων σε συνδυασμο με τα αυξημενα κερδη,καθιστουν τον επιχειρηματικο κοσμο θετικο ως προς την επεκταση και τελειοποιηση των εγκαταστασεων παραγωγης με αναλογη αυξηση της ζητησης των απαιτουμενων αγαθων.Ανειλημ-μενες βεβαια υποχδρεωσεις δεν υπαρχουν μονο απεναντι αυτων που χρηματοδοτουν τις επιχειρησεις,αλλα και απεναντι του προσωπικου τους καθως και απεναντι των φορολογουσων αρχων.Ολες αυτες οι πα-γιες παροχες,επηρεαζονται απο την νομισματικη υποτιμηση ειτε πολυ αργα ειτε και καθολου,χαρη της οποιας οι τιμες των αγαθων ειτε αυξα-νουν ειτε παραμενουν σταθερες.Ετσι η οικονομικη δραστηριοτητα εν-ιχυεται και η ζητηση των αγαθων που παραγουν αυξανεται με συνεπεια να προβαινουν σε συγχρονισμο η σε επεκταση των εγκαταστασεων τους σε αυξηση των αποθεματων και της παραγωγης τους.Επισης αυξανουν οι απολαυες οσον ηδη εργαζονται αλλα και οι μη απασχολουμενοι βρι-σκουν απασχοληση με συνεπεια την μειωση της ανεργιας.Ομως θα πρε-πει να επισημανθει οτι η αυξηση των τιμων συνεπεια νομισματικης υπο τιμησης,μπορει να καταστει απειλητικη εφοσον επιτευχθει η πληρη απα σχοληση των συντελεστων παραγωγης σε δοσμενο κλαδο της οικονο-μιας,διοτι τοτε δυσκολα θα μπορει να συγκρατηθει.

Σε μια οικονομια η οποια δεν ειναι απομονωμενη απο τον εξω κοσμο,η επιδραση της νομισματικης υποτιμησης στην οικονομικη δραστηριοτη-τα μπορει να επηρεασθει θετικα η αρνητικα απο τα συμβαινοντα στον εξω κοσμο,εκτος και αν εφαρμοσθουν αμεσα και αποτελεσματικα κυβ-ερνητικα μετρα στην σφαιρα των σχεσεων με το εξωτερικο.Σε τελικη  αναλυση το αν η επιδραση της νομισματικης υποτιμησης,ειναι συστολι-κη η επεκτατικη στην οικονομικη δραστηριοτητα,εξαρταται και απο την δομη της οικονομιας.

Σε μια τετοια οικονομια,η νομισματικη υποτιμηση δεν επιδιωκει μονο την ενισχυση της οικονομικης δραστηριοτητας αλλα και την βελτιωση του ισοζυγιου τρεχουσων συναλλαγων,και ενδεχομενως ανεξαρτητα απο την επιδραση της νομισματικης υποτιμησης στην εν γενει οικονο-μικη δραστηριοτητα.Η βελτιωση του ισοζυγιου τρεχουσων συναλλαγων ειναι επιβεβλημενη δεδομενου οτι διεθνεις οικονομικες σχεσεις παιζουν σημαντικο ρολο στην επιδραση του ισοζυγιου τρεχουσων συν-αλλαγων,ιδιως στην εξουδετερωση των δυσμενων επιδρασεων του ελ-λειμματος του ισοζυγιου τρεχουσων συναλλαγων.Αλλωστε ειναι γνωστο οτι οι εθνικες οικονομιες συνδεονται μεταξυ τους μεσω του διεθνους εμποριου και των διεθνων κινησεων κεφαλαιων και των εθνικων νομι-σματων.

Η βελτιωση του ισοζυγιου τρεχουσων συναλλαγων επιτυγχανεται οταν απο την μια πλευρα αυξανονται οι απαιτησεις εναντι της αλλοδαπης και απο την αλλη μειωνονται οι αντιστοιχες υποχρεωσεις.Οταν η βελτιωση του ισοζυγιου τρεχουσων συναλλαγων επιδιωκεται δια της νομισματι-κης υποτιμησης αυτη γινεται μεσω του μηχανισμου των τιμων.Η νομι-σματικη υποτιμηση καθιστα τα αλλοδαπα αγαθα ακριβωτερα σε σχεση με τα ημεδαπα.Η μεταβολη αυτη της σχεσης των τιμων αλλοδαπων και ημεδαπων αγαθων,εχει ως αποτελεσμα την προτιμηση των ημεδαπων αγαθων και κατα συνεπεια την αυξηση της παραγωγης αυτων.

Η νομισματικη υποτιμηση εχει περαιτερω σαν αντικειμενο την εξισωση της εσωτερικης και της εξωτερικης αξιας του νομισματος η ακομα την προσπαθεια καθιερωσης για οσο το δυναστο μακροτερο χρονικο δια-στημα,της εξωτερικης αξιας του νομισματος μικροτερη της εσωτερικης. Και στις δυο αυτες περιπτωσεις επιτυγχανεται ενισχυση της οικονομι-κης δραστηριοτητας και βελτιωση του ισοζυγιου τρεχουσων συναλλα-γων,και αυτο γιατι τα αγαθα που παραγονται στο κρατος το οποιο εχει προβει σε υποτιμηση του νομισματος του,ειναι φθηνοτερα των παρα-γομενων στο εξωτερικο.

Η νομισματικη υποτιμηση εχει τελος σαν αντικειμενικο σκοπο,την απο-φυγη της μεταδοσης στο εσωτερικο της τυχον υφεσης που επικρατει στο εξωτερικο και της μειωσης του ονομαστικου εισοδηματος των συν-τελεστων της παραγωγης.Η νομισματικη υποτιμηση καθιστα περιττη τη μειωση των αμοιβων των συντελεστων της παραγωγης μεσω της εφαρ-μογης αντιπληθωριστικης πολιτικης,την δημιουργια η την αυξηση των ανεργων και την μειωση της οικονομικης δραστηριοτητας λογω της επι-κρατουσης στην αλλοδαπη οικονομικης υφεσης.Αντιθετα η νομισματικη υποτιμηση εχει σαν αποτελεσμα,προκαλει την αναζωογονηση τουλα-χιστων εκεινων των κλαδων της οικονομιας,των οποιων τα προιοντα διατιθενται στην εσωτερικη αγορα,λογω της μη εφαρμογης της αντιπλη-θωριστικης πολιτικης.

Θα πρεπει ομως να επισημανθει οτι οτι η νομισματικη υποτιμηση για να εχει ευεργετικες επιδρασεις στην οικονομικη δραστηριοτητα,δεν θα πρεπει να ισχυσει για μεγαλο διαστημα,λογω του οτι μπορουν να εμφα-νισθουν γεγονοτα τα οποια μπορουν να εξουδετερωσουν τις θετικες επι δρασεις της επι της οικονομικης δραστηριοτητας,διοτι ενδεχομενως το κρατος του οποιου εχει υποτιμηθει το νομισμα,να προκαλεσει την επι-βολη αντιμετρων απο αλλα κρατη.Ιδιαιτερα τονιζεται οτι η επικειμενη υψωση των τιμων στο εσωτερικο του κρατους που εχει επιβαλει την νο-μισματικη υποτιμηση αλλα και η δυσκολια που ενεχει η διατηρηση της εσωτερικης αξιας του νομισματος μεγαλυτερης της εξωτερικης.Περαν των παραπανω η επι μακρο χρονικο διαστημα διατηρησης της νομισμα-τικης υποτιμησης,δημιουργει δυσπιστια τοσο στο εσωτερικο οσο και στο εξωτερικο.Επισης μεταξυ των συνεπειων της διατηρησης επι μακρο χρονικο διαστημα της νομισματικης υποτιμησης ειναι οτι αυτη αποθαρ-ρυνει την αποταμιευση,λογω της αυξησης των τιμων των αγαθων και των υπηρεσιων.Η αποθαρρυνση της αποταμιευσης εχει σαν αποτελε-σμα την μειωση των μακροχρονιων πιστωσεων,οι οποιες συνηθως εν αντιθεσει προς τις βραχυχρονιεςπιστωσεις,καλυπτονται απο την αποτα-μιευση.Η σημασια των μακροπροθεσμων πιστωσεων για την αναπτυξη της οικονομικης δραστηριοτητας ειναι εμφανης διοτι επηρεαζει πολυ ολους σχεδον τους κλαδους της οικονομιας και γιαι αυτο τον λογο κατα-βαλλεται καθε προσπαθεια τονωσης της σε περιοδους οικονομικης υφεσης.Επισης η σημαντικοτητα της αποταμιευσης ειναι εμφανης διοτι χωρις αυτην δυσχεραινεται η χορηγηση μακροπροθεσμων πιστωσεων με αποτελεσμα την αδυναμια εφαρμογης πολυετων σχεδιων αναπτυξης και εκσυγχρονισμου των εγκαταστασεων παραγωγης και μεταφορας με εμφανη την υπαρξη κινδυνου συνεχισης της λειτουργιας τους λογω της αρνητικης επιδρασης τοσο επι της δαπανης  παραγωγης οσο και επι της αποδοσης.

Επισης η νομισματικη υποτιμηση,ενδεχομενως να προκαλεσει δυσπι-στια ως προς το νομισμα,την φυγη κεφαλαιων στο εξωτερικο,οχι μονο λογο του οτι η εκει τοποθετησης κεφαλαιων θα αποδωσει περισσοτερα αλλα και διοτι κατα αυτον τον τροπο θα αποφευχθει η ζημια που θα προκληθει εξαιτιας της εις στο εσωτερικο εφαρμοζομενης νομισματικης υποτιμησης.Η φυση κεφαλαιων στο εξωτερικο δυσχεραινει την χορηγη-ση πιστωσεων,αυξανει τον τοκο,μειωνεται η ζητηση καθως και οι τιμες. Ολα αυτα μπορουν να εξουδετερωθουν δια της πολιτικης της ανοικτης αγορας (η πολιτικη της ανοικτης αγορας ειναι ο σημαντικοτερος τροπος με τον οποιο η κεντρικη τραπεζα επηρεαζει την προσφορα χρηματος) και δια της εφαρμογης αμεσων κυβερνητικων μετρων στην σφαιρα των διεθνων οικονομικων σχεσεων.Πρεπει επισης να σημειωθει οτι η φυγη κεφαλαιων επηρεαζει δυσμενως οχι μονο την οικονομικη δραστηριοτη-τα αλλα και το ισοζυγιον τρεχουσων συναλλαγων.Συνεπως καθε μετρο που μπορει να αποτρεψει την φυγη κεφαλαιων προς το εξωτερικο απο-τελει χρησιμο εργαλειο για την ενισχυση της οικονομικης δραστηριοτη-τας και για την διατηρηση ισοσκελισμενου ισοζυγιου πληρωμων.Το ανωτερω αποτελει σοβαρο επιχειρημα κατα της νομισματικης υποτιμη-σης.Υποστηριζεται τελος,οτι η νομισματικη υποτιμηση μπορει αντι να βελτιωσει το ισοζυγιο τρεχουσων συναλλαγων,να το χειροτερευσει διοτι οσοι προτιθενται να κανουν παραγγελιες απο το εξωτερικο η σε αγορες στο εσωτερικο,να το αναβαλουν με την προσμονη νεωτερης υποτιμησης.Αυτο βεβαια ισχυει οπως επισημαινουν πολλοι οχι για την εν ισχυει νομισματικη υποτιμηση αλλα για την αναμενομενη.Εκεινο πα-ντως που πρεπει να ειπωθει οτι οι οποιες αρνητικες συνεπειες μιας νομισματικης υποτιμησης δεν ειναι τοσο σημαντικες σε συγκριση με τις αρνητικες επιπτωσεις της διατηρησης μιας υπερτιμημενης συναλλαγμα-τικης ισοτιμιας στην οικονομια.

Εχοντας υποψη τα ανωτερω θα πρεπει να μελετηθουν και να εφαρμο-τουν τροποι απο τους οποιους θα εξαρτηθει η επιτυχια της νομισματι-κης υποτιμησης.Αυτο προυποθετει την εξευρεση των προυποθεσεων εξουδετερωσης των δυσαρεστων αποτελεσματων της νομισματικης υπο τιμησης.

Οι προυποθεσεις της επιτυχιας της νομισματικης υποτιμησης δηλ.στην διατηρηση επι μακρον των υπο αυτης αρχικα επιτευχθεντων αποτελε-σματων,αναγονται στην διαρθρωση της οικονομιας,στην εκταση της νο-μισματικης υποτιμησης,στην σταθεροτητα της εσωτερικης και της εξωτερικης αξιας του νομισματος,και στην διατηρηση της εμπιστοσυνης των συναλλασσομενων.

Η νομισματικη υποτιμηση συντελει περισσοτερο στην ενισχυση της οι-κονομικης δραστηριοτητας σε μια οικονομια με σημαντικο βαθμο αυτα-ρκειας.Επισης η νομισματικη υποτιμηση μπορει να ενισχυσει την οικο-νομικη δραστηριοτητα,αν υπαρχει ελαστικοτητα προσφορας των αγα-θων που εισαγονται απο το εξωτερικο και αυτων που εξαγονται.Χωρις την δυνατοτητα αυξησης της παραγωγης και συνεπως της προσφορας δεν μπορει να ενιχυθει η οικονομικη δραστηριοτητα και κατα συνεπεια η νομισματικη υποτιμηση θα εχει πολυ λιγη σημασια.

Για να ειναι η νομισματικη υποτιμηση αποτελεσματικη για την ενισχυση της οικονομικης δραστηριοτητας πρεπει να εφαρμοσθουν στο εσωτερι-κο ολα εκεινα τα απαιτουμενα μετρα και επιπλεον να αποφευχθουν οι συνεπειες των τυχον εφαρμοσθησομενων εν ειδει αντιποινων στο εξω-τερικο,κυριως ποσοστωσεων,αυξημενων δασμων και νομισματικης υπο τιμησης.

Η ευνοικη επιδραση της νομισματικης υποτιμησης στην οικονομικη δρα στηριοτητα,ενισχυεται αν η εσωτερικη και η εξωτερικη αξια του υποτι-μηθεντος νομισματος διατηρηθει σταθερη στα νεα επιπεδα αυτων και αν οι συναλλασσομενοι εχουν πεισθει για αυτο.Ετσι αποφευγεται η δυ-σπιστια ως προς το νομισμα και ολων των συνεπειων που εκπορευονται απο αυτην.

Σημασια τελος,εχει η εκταση της νομισματικης υποτιμησης οσον αφορα την διαρκεια της διατηρησης των αποτελεσματων της και ιδιως ως προς την εξασφαλιση της διαφορας μεταξυ της εσωτερικης και της εξωτερι-κης αξιας του νομισματος.Αν αυτη καταστει μικρη αυτη η διαφορα τοτε αυτη μπορει να διαστηρηθει σε μια σχετικα αυταρκη οικονομια.

Η νομισματικη υποτιμηση συχνα επικρινεται ως μια πληθωριστικη νο-μισματικη πολιτικη,λογω του οτι αυξανει την εγχωρια τιμη των εισαγω-γων.Ωστοσο η υποκειμενη αιτια του πληθωρισμου δεν ειναι η υποτιμη-ση αλλα η υπερβολικη δημιουργια χρηματων.

Συνοψιζοντας τα παραπανω η επιδραση της νομισματικης υποτιμησης εξαρταται απο:

1.Ελαστικοτητα της ζητησης για εισαγωγες και εξαγωγες.Εαν η ζητηση ει ναι ανελαστικη ως προς τις τιμες,τοτε η πτωση της τιμης των εξαγωγων θα οδηγησει σε μικρη μονο αυξηση της ποσοτητας και το αντιθετο.Ο αντικτυπος της υποτιμησης ενδεχεται να απαιτησει χρονο για να επηρε-ασει την οικονομικη δραστηριοτητα.Βραχυπροθεσμα,η ζητηση μπορει να ειναι ανελαστικη,αλλα με την παροδο του χρονου η ζητηση μπορει να γινει πιο ελαστικη και να εχει μεγαλυτερο αποτελεσμα στην οικονο-μικη δραστηριοτητα.Δηλαδη οσο πιο ελαστικη ειναι η ζητηση για εισα-γωγες και εξαγωγες,τοσο μεγαλυτερη θα ειναι η επιδραση της υποτιμη-σης στο εμπορικο ελλειμμα της χωρας και κατα συνεπεια στο ισοζυγιο πληρωμων.Η βελτιωση του εμπορικου ισοζυγιου θα προκαλεσει αυξη-ση νεων εισροων ξενου συν/τος,που με την σειρα του μπορει να συμ-βαλει στην ενιχυση του ισοζυγιου πληρωμων συνολικα.

2.Κατασταση της παγκοσμιας οικονομιας.Αν η παγκοσμια οικονομια βρισκεται σε υφεση,τοτε η υποτιμηση μπορει να ειναι ανεπαρκης για την αυξηση της ζητησης των εξαγωγων.Εαν ομως η αναπτυξη ειναι ισχυ-ρη,τοτε θα υπαρξει μεγαλυτερη αυξηση της ζητησης.Ωστοσο σε μια εκ-ρηξη της ζητησης μια νομισματικη υποτιμηση μπορει να επιδεινωση τον πληθωρισμο (πληθωριστικη νομισματικη πολιτικη),λογω της αυξησης της εγχωριας τιμης των εισαγωγων.Επισης σε περιπτωση επιδεινωσης του πληθωρισμου,η κυβερνηση μπορει να χρειαστει να αυξησε τα επι-τοκια για τον ελεγχο του πληθωρισμου,με πιθανη συνεπεια την επιβρα-δυνση της οικονομικης αναπτυξης.

3.Πληθωρισμος.Η επιδραση επι του πληθωρισμου θα εξαρτηθει απο  αλλους παραγοντες,οπως η κατασταση στην οποια βρισκεται η οικονο-μια π.χ.σε μια υφεση,μια υποτιμηση ειναι πολυ δυσκολο να προκαλεσει πληθωριστικες πιεσεις.Ωστοσο,η υποκειμενη αιτια του πληθωρισμου δεν ειναι η υποτιμηση,αλλα η υπερβολικη δημιουργια χρηματων.

4.Εξαρταται απο το για ποιους λογους το νομισμα υποτιμαται.Εαν οφει-λεται σε απωλεια της ανταγωνιστικοτητας,τοτε η νομισματικη υποτιμη-ση μπορει να συμβαλει στην αποκατασταση της ανταγωνιστικοτητας και της ενισχυσης της οικονομικης δραστηριοτητας.

 

 

Σχηματικη Απεικονιση ττης Επιδρασης της Νομισματικης Υποτιμησης στην Οικονομικη Δραστηριοτητα.

 

Πιο ακριβες οι Εισαγωγες                       Πιο φθηνες Εξαγωγες

Μικροτερη Ποσοτητα Εισαγωγων       Μεγαλυτερη Ποσοτητα Εξαγωγων  Βελτιωση Ισοζυγιου Τρεχουσων Συν/γων

 

Υψηλοτερος Πληθωρισμος              Αυξηση της Συνολικης Ζητησης   Ενισχυση της       Οικονομικης Δραστηριοτητας.   

 

Η οικονομικη δραστηριοτητα οδηγει στην οικονομικη αναπτυξη της οποιας ο βασικος τυπος για το ΑΕΠ ειναι:C+I+G+(X-M).Οπου C=Κατανα-λωση η καταναλωτικες δαπανες,το μεγαλυτερο συστατικο στοιχειο της οικονομιας,Ι=Επενδυσεις κεφαλαιου απο επιχειρησεις και νοικοκυρια, G=Δημοσιες δαπανες (Χ-Μ)=Εξαγωγες μειος τις εισαγωγες η τις καθα-ρες εξαγωγες.

 

                                                                                                                                                        Αν κρινει κανεις απο την αναλυση των αποτελεσματων της νομισματι-κης υποτιμησης στα διαφορα κρατη κατα την περιοδο 1931-1939,οταν ολα ανεξαιρετως να νομισματα υπστησαν μειωση της εξωτερικης τους αξιας,καταληγει στο συμπερασμα οτι η επιδραση της νομισματικης υπο-τιμησης κατα κανονα υπηρξε σημαντικη και ευνοικη.Επισης η ελληνικη οικονομια κατα την μετα το 1953 περιοδο,πετυχε υψηλους ρυθμους αναπτυξης μεσα στο πλαισιο της μακροοικονομικης σταθεροτητας.Η υποτιμηση του εθνικου μας νομισματος το 1953 συνιστα χωρις αμφιβο-λια ενα σημαντικο κεφαλαιο στην οικονομικη ιστορια της χωρας μας.

Επιπλεον η νομισματικη υποτιμηση επηρεαζει ευνοικα την οικονομικη δραστηριοτητα η οποια αναπτυσσεται στο εσωτερικο της χωρας διοτι την προφυλασσει απο την επικρατουσα στο εξωτερικο τυχον υφεση.Εν-νοειται ομως οτι η νομισματικη υποτιμηση απο μονη της δεν αρκει για την ενισχυση της οικονομικης δραστηριοτητας η για την βελτιωση του ισοζυγιου τρεχουσων συναλλαγων.Απαιτουνται ολες εκεινες οι προυπο-θεσεις που αναφερθηκαν παραπανω και ιδιαιτερα η εμπιστοσυνη των συναλλασσομενων προς στο νεο νομισμα.Ο ψυχολογικος παραγοντας ειναι ιδιαιτερα σημαντικος διοτι η φερεγγυοτητα της χωρας μπορει να τεθει σε κινδυνο.

 

 

 

****

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ-ΠΗΓΕΣ

 

1.Δ.Δελιβανης:H Σχεση της εσωτερικης και εξωτερικης αξιας του νομι-σματος.Αθηνα 1935.

2.J.M.Keynes:Περι απασχολησης,τοκου και νομισματος.

3.Κατηφορη Σ.:Θεωρια της Νομισματικης Πολιτικης,Αθηνα 1938.

4.Χαλκιοπουλου Γ.:Η Πολιτικη της Τιμης του Συναλλαγματος,υπο τις ση-μερινες συνθηκες.1947

5.Καλιτσουνακη Δ.Αρχειον Οικονομικων και Κοινωνικων Επιστημων 1947/1949.
6.Γαλανη Δ.:Νομισματικη Πολιτικη και Πιστωτικοι Ελεγχοι.Αθηνα 1959.

7.Ζολωτα Ξ.:Νομισμαστικη Σταθεροτητα και Οικονομικη Αναπτυξη.Τρα-πεζα της Ελλαδας.Αρχειον Μελετων και Ομιλιων.Αθηνα 1958.

8.Κουκλελη Αλ.:Το κοστος Παραγωγης και η Υποτιμηση της Δραχμης.   Αθηνα 1953.

9.Ζολωτα Ξ.:Καταναλωση Επενδυσεις και Νομισματικη Ισορροπια.Τρα-πεζα της Ελλαδας.Αρχειο Μελετων και Ομιλιων.Αθηνα 1977.

10.T.F.Dernburg & D.M.McDougall:Οι Τιμες του Συναλλσγματος.Μετα-φραση και επιμελεια Ι.Καισερλιδη.Θεσσαλονικη 1970.

11.Ζολωτα Ξ.:Νομισματικο Προβλημα και η Ελληνικη Οικονομια.Μελε-τες Οικονομικης Αναλυσης.Αθηνα 1950.

12.Ζολωτα Ξ:Νομισματικη Σταθεροποιηση.Ελληνικη Εταιρεια Επιστημο-νικων Μελετων.Αθηνα 1929.

13.Δ.Δελιβανη:Eφαρμοσμενη Οικονομια και Νομισματικη Πολιτικη.Πα-ραδοσεις.Θεσσαλονικη 1965.

14.Ι.Δημητρακοπουλου:Η Θεωρια των Κυκλικων Διακυμανσεων.Αθηνα 1965.

15.Giacomo Saibene & Silvia Sicouri:Effects of Currency Devaluation on the Economic Growth.Atlantic Economic Jurnal.June 2013.

16.Frank Shostak:Currency Devaluation and Economic Growth.Mises Institute.March 10 2003.

  1. Alejandro, D.C.F. (1963). A note on the impact of devaluation and the redistributive effect. Journal of Political Economy, 71(6), 571–580.

 

18.Fratzscher M., Schneider D., & Van Robays, I. (2014). Oil prices, exchange rates and asset prices. European Central Bank working paper, no. 1689.

 

19.Krugman, P., & Taylor, L. (1978). Contractionary effects of devaluation. Journal of International Economics, 8(3), 445–456.

 

20.Saibene, G., & Sicouri, S. (2012). The effects of currency devaluation on economic growth in developing countries, the role of foreign currency denominated debt. Atlantic Economic Journal, 40, 191–209.

 

 

 

 

 

 

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ